{"id":4691,"date":"2025-03-14T17:18:35","date_gmt":"2025-03-14T14:18:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/?p=4691"},"modified":"2025-05-12T16:37:40","modified_gmt":"2025-05-12T13:37:40","slug":"paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/","title":{"rendered":"Paratiroid Adenomas\u0131n\u0131n M\u00fcalic\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>Paratiroid adenomu, boyun nahiy\u0259sind\u0259 qalxanab\u0259nz\u0259r (tiroid) v\u0259zinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 b\u0259d\u0259nin kalsium balans\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n ki\u00e7ik paratiroid v\u0259zil\u0259rd\u0259 inki\u015faf ed\u0259n xo\u015fxass\u0259li (x\u0259r\u00e7\u0259ng olmayan) bir \u015fi\u015fdir. \u018fsas\u0259n, \u201cb\u0259d\u0259nin kalsium say\u011fac\u0131\u201d kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu v\u0259zil\u0259r h\u0259ddind\u0259n art\u0131q miqdarda paratiroid hormonu (PTH) ifraz ed\u0259r\u0259k qan kalsium s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259ld\u0259 bil\u0259r. M\u00fcalic\u0259d\u0259 is\u0259 \u0259n t\u0259sirli \u00fcsul c\u0259rrahi yolla bu adenoman\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259nin \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 adenoman\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif c\u0259rrahi v\u0259 qeyri-c\u0259rrahi yana\u015fmalar se\u00e7il\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">M\u0259zmun c\u0259dv\u0259li<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #ffffff;color:#ffffff\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #ffffff;color:#ffffff\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_N%C9%99dir_v%C9%99_Orqanizmi_Nec%C9%99_T%C9%99sir_Edir\" >Paratiroid Adenom N\u0259dir v\u0259 Orqanizmi Nec\u0259 T\u0259sir Edir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenomun_Inkisafina_N%C9%99_S%C9%99b%C9%99b_Olur\" >Paratiroid Adenomun \u0130nki\u015faf\u0131na N\u0259 S\u0259b\u0259b Olur?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Nec%C9%99_Diaqnoz_Edilir\" >Paratiroid Adenom Nec\u0259 Diaqnoz Edilir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenomun_Elam%C9%99tl%C9%99ri_N%C9%99l%C9%99rdir\" >Paratiroid Adenomun \u018flam\u0259tl\u0259ri N\u0259l\u0259rdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99sind%C9%99_C%C9%99rrahi_Seciml%C9%99r_N%C9%99l%C9%99rdir\" >Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259sind\u0259 C\u0259rrahi Se\u00e7iml\u0259r N\u0259l\u0259rdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Minimal_Invaziv_Paratiroidektomi_MIP_N%C9%99dir\" >Minimal \u0130nvaziv Paratiroidektomi (MIP) N\u0259dir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99sind%C9%99_Em%C9%99liyyatsiz_Yanasmalar_Varmi\" >Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u018fm\u0259liyyats\u0131z Yana\u015fmalar Varm\u0131?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99sind%C9%99_Etanol_Ablasyonu_N%C9%99dir\" >Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259sind\u0259 Etanol Ablasyonu N\u0259dir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Mualic%C9%99_Olunmayan_Paratiroid_Adenomun_Riskl%C9%99ri_N%C9%99l%C9%99rdir\" >M\u00fcalic\u0259 Olunmayan Paratiroid Adenomun Riskl\u0259ri N\u0259l\u0259rdir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_C%C9%99rrahisi_N%C9%99_D%C9%99r%C9%99c%C9%99d%C9%99_T%C9%99sirlidir\" >Paratiroid Adenom C\u0259rrahisi N\u0259 D\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 T\u0259sirlidir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Em%C9%99liyyati_Sonrasi_Baxim_Nec%C9%99_Olur\" >Paratiroid Adenom \u018fm\u0259liyyat\u0131 Sonras\u0131 Bax\u0131m Nec\u0259 Olur?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99si_Sonrasi_Yenid%C9%99n_Bas_Verm%C9%99_Ola_bil%C9%99rmi\" >Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259si Sonras\u0131 Yenid\u0259n Ba\u015f Verm\u0259 Ola bil\u0259rmi?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/paratiroid-adenomasinin-mualic%c9%99si\/#Paratiroid_Adenom_Uzunmudd%C9%99tli_Saglamliq_Uz%C9%99rind%C9%99_Nec%C9%99_T%C9%99sir_Qoyur\" >Paratiroid Adenom Uzunm\u00fcdd\u0259tli Sa\u011flaml\u0131q \u00dcz\u0259rind\u0259 Nec\u0259 T\u0259sir Qoyur?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_N%C9%99dir_v%C9%99_Orqanizmi_Nec%C9%99_T%C9%99sir_Edir\"><\/span>Paratiroid Adenom N\u0259dir v\u0259 Orqanizmi Nec\u0259 T\u0259sir Edir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid v\u0259zil\u0259ri, qalxanab\u0259nz\u0259r (tiroid) v\u0259zinin d\u0259rhal arxas\u0131nda v\u0259 ya yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n, ad\u0259t\u0259n d\u00f6rd \u0259d\u0259d ki\u00e7ik v\u0259zdir. \u00d6l\u00e7\u00fc bax\u0131m\u0131ndan m\u0259rci d\u0259n\u0259sind\u0259n bir q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck ola bil\u0259rl\u0259r. Onlar\u0131n v\u0259zif\u0259si, qandak\u0131 kalsium s\u0259viyy\u0259sini m\u00fcmk\u00fcn olan \u0259n d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 qorumaqd\u0131r. Kalsium, s\u00fcm\u00fck sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131ndan \u0259z\u0259l\u0259 y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131na, sinir \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n \u00fcr\u0259k ritmin\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7oxlu h\u0259yati funksiyada i\u015ftirak edir. Qandak\u0131 kalsium s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ki\u00e7ik bir d\u0259yi\u015fiklik bel\u0259 b\u0259d\u0259nd\u0259 z\u0259ncirvari reaksiyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yind\u0259n, paratiroid v\u0259zil\u0259rinin normal i\u015fl\u0259m\u0259si olduqca vacibdir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/medicine-and-dentistry\/parathyroid-adenoma\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Paratiroid adenomu<\/a> bu v\u0259zil\u0259rd\u0259n birind\u0259 (b\u0259z\u0259n d\u0259 bir ne\u00e7\u0259sind\u0259) inki\u015faf ed\u0259n xo\u015fxass\u0259li bir \u015fi\u015fdir. Xo\u015fxass\u0259li olmas\u0131, b\u0259d\u0259nin dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131lmamas\u0131 (metastaz) v\u0259 ad\u0259t\u0259n \u0259traf toxumalar\u0131 aqressiv \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259m\u0259si dem\u0259kdir. Ancaq \u201cxo\u015fxass\u0259li\u201d ifad\u0259si, he\u00e7 bir problem\u0259 s\u0259b\u0259b olmayaca\u011f\u0131 m\u0259nas\u0131na g\u0259lmir. \u018fksin\u0259, paratiroid hormonunu n\u0259zar\u0259tsiz formada y\u00fcks\u0259k miqdarda ifraz ed\u0259n bu \u015fi\u015fl\u0259r, \u201ctermostat\u0131 xarab olmu\u015f kondisioner\u201d kimi davaml\u0131 olaraq istiliyi (y\u0259ni kalsiumu) y\u00fcks\u0259ldir. Qandak\u0131 kalsium s\u0259viyy\u0259sinin normadan \u00e7ox artmas\u0131, bir s\u0131ra probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, s\u00fcm\u00fckl\u0259rd\u0259n kalsiumun \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259nir v\u0259 bu, s\u00fcm\u00fckl\u0259rin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u015e\u0259xsd\u0259 s\u00fcm\u00fck a\u011fr\u0131lar\u0131, asan s\u0131n\u0131q riski v\u0259 ya uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 osteoporoz kimi hallar ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259r. B\u00f6yr\u0259kl\u0259r is\u0259 art\u0131q kalsiumu ifraz etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; bu, b\u00f6yr\u0259k da\u015flar\u0131na, h\u0259tta b\u00f6yr\u0259k funksiyalar\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik y\u00fcks\u0259k kalsium, h\u0259zm sistemi probleml\u0259rind\u0259n zehni d\u0259yi\u015fk\u0259nlikl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f bir \u0259lam\u0259t spektrin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bel\u0259c\u0259 ki\u00e7ik bir v\u0259zd\u0259ki \u015fi\u015f b\u0259z\u0259n b\u00fct\u00fcn orqanizmi \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir m\u0259nz\u0259r\u0259 yarada bil\u0259r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenomun_Inkisafina_N%C9%99_S%C9%99b%C9%99b_Olur\"><\/span>Paratiroid Adenomun \u0130nki\u015faf\u0131na N\u0259 S\u0259b\u0259b Olur?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid adenomlar\u0131, m\u00fcxt\u0259lif amill\u0259rin bir araya g\u0259lm\u0259si il\u0259 ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda genetik meyillilik dayan\u0131r. B\u0259zi insanlarda, x\u00fcsus\u0259n ail\u0259vi sindromlar (m\u0259s\u0259l\u0259n, Multiple Endokrin Neoplazi Tip 1 v\u0259 ya \u201cMEN1\u201d adlanan sindrom) m\u00f6vcud olduqda paratiroid v\u0259zid\u0259 \u015fi\u015f yaranma ehtimal\u0131 art\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ail\u0259d\u0259 erk\u0259n ya\u015fda paratiroid x\u0259st\u0259liyi ke\u00e7mi\u015fi olanlarda risk daha y\u00fcks\u0259kdir. Genetik mutasiyalar, b\u0259d\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir hiss\u0259sind\u0259ki h\u00fcceyr\u0259 \u00e7oxalmas\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradaraq adenomun formala\u015fmas\u0131na z\u0259min yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7evr\u0259 faktorlar\u0131 da bu m\u0259nz\u0259r\u0259ni formala\u015fd\u0131ra bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r\u0259 (PCB, PBDE kimi) m\u0259ruz qal\u0131nd\u0131qda paratiroid v\u0259zil\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259 t\u0259tikl\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r endokrin sistemd\u0259 hormonlar\u0131n balansl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini poza bil\u0259r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259sir v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k doza m\u0259ruz qalma zaman\u0131, paratiroid v\u0259zil\u0259ri \u201csiqnala\u201d h\u0259ddind\u0259n art\u0131q reaksiya ver\u0259r\u0259k adenom yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r kalsium q\u0259bul etm\u0259y\u0259n v\u0259 ya daim a\u015fa\u011f\u0131 kalsium s\u0259viyy\u0259l\u0259rin\u0259 sahib olan insanlarda da risk y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259r. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki paratiroid v\u0259zil\u0259ri, \u201ckalsium \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131\u201d oldu\u011funu a\u015fkar etdikd\u0259 daha \u00e7ox PTH ifraz\u0131na meyll\u0259nir. Bu, zamanla v\u0259zil\u0259rd\u0259 hiperplaziya (toxuma b\u00f6y\u00fcm\u0259si) v\u0259 ya t\u0259k bir v\u0259zin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 adenom formala\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7ox y\u00fcks\u0259k doza D vitamini q\u0259bulu kimi \u0259ks istiqam\u0259tli bir amil d\u0259 hormon balans\u0131n\u0131 poza bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, radiasiya tarixi (m\u0259s\u0259l\u0259n, boyun nahiy\u0259sin\u0259 \u015f\u00fca terapiyas\u0131) d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 h\u00fcceyr\u0259 DNT-sind\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259 yaradar v\u0259 b\u0259zi insanlarda paratiroid adenomuna z\u0259min haz\u0131rlaya bil\u0259r. B\u0259d\u0259ni bir \u201corkestr\u201d kimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nd\u0259, h\u0259r al\u0259tin ah\u0259ngdar \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vacibdir. Ancaq genetik faktorlar, xarici kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r, qidalanma pozuntular\u0131 v\u0259 ya radiasiya kimi amill\u0259r \u201corkestrin tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d poza bil\u0259r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 paratiroid adenomlar\u0131 inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Nec%C9%99_Diaqnoz_Edilir\"><\/span>Paratiroid Adenom Nec\u0259 Diaqnoz Edilir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid adenomu tez-tez qan analizl\u0259rind\u0259 \u201cy\u00fcks\u0259k kalsium\u201d d\u0259y\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. \u018fg\u0259r rutin qan analizl\u0259ri zaman\u0131, \u201cs\u00fcm\u00fck \u0259rim\u0259si varm\u0131-yoxmu\u201d v\u0259 ya \u201c\u00fcmumi m\u00fcayin\u0259\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 kalsium d\u0259y\u0259ri yoxlan\u0131l\u0131r v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u00e7\u0131x\u0131rsa, h\u0259kiml\u0259r ad\u0259t\u0259n paratiroid hormon s\u0259viyy\u0259sini d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir. \u00c7\u00fcnki normalda kalsium y\u00fcks\u0259kdirs\u0259, paratiroid hormonun a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Ancaq h\u0259m kalsium y\u00fcks\u0259k, h\u0259m d\u0259 PTH s\u0259viyy\u0259si normal v\u0259 ya normaldan yuxar\u0131d\u0131rsa, bu halda \u201cn\u0259s\u0259 d\u00fczg\u00fcn getmir\u201d m\u0259nas\u0131 yaran\u0131r v\u0259 paratiroid adenomu \u015f\u00fcbh\u0259si art\u0131r.<\/p>\n<p>Diaqnozda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259m\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131n da b\u00f6y\u00fck rolu var. Ultras\u0259s m\u00fcayin\u0259sind\u0259, qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zinin arxas\u0131nda v\u0259 ya yan\u0131nda \u201chipoexogen\u201d (qaranl\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u0259n), ki\u00e7ik, lakin h\u00fcdudlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir k\u00fctl\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Amma b\u0259z\u0259n paratiroid v\u0259zil\u0259ri boyun b\u00f6lg\u0259sind\u0259n k\u0259narda \u201cektopik\u201d yerl\u0259\u015fmi\u015f ola bil\u0259r v\u0259 ya \u00e7ox ki\u00e7ik oldu\u011fundan ultras\u0259sl\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 hallarda n\u00fcv\u0259 tibb \u00fcsullar\u0131ndan Teknesyum-99m sestamibi sintaqrafiyas\u0131 k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lir. Sestamibi madd\u0259si paratiroid toxumas\u0131n\u0131 tutaraq \u201cparlayan bir n\u00f6qt\u0259\u201d kimi adenomun yerini g\u00f6st\u0259rir. Bu \u00fcsul ad\u0259t\u0259n t\u0259xmin\u0259n 80\u201390% u\u011fur nisb\u0259ti n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p>Daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b hallarda 4D-CT (d\u00f6rd\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc komp\u00fcter tomoqrafiyas\u0131) v\u0259 ya MRT kimi inki\u015faf etmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259m\u0259 texnikalar\u0131 il\u0259 detall\u0131 ara\u015fd\u0131rma apar\u0131la bil\u0259r. M\u0259qs\u0259d, \u0259m\u0259liyyatdan \u00f6nc\u0259 adenomu tam d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 \u201cobyektiv\u0259 almaq\u201d v\u0259 onun yerini d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kdir. B\u0259z\u0259n \u00e7ox ki\u00e7ik v\u0259 ya normal olmayan yerl\u0259\u015fimli adenomu tapmaq \u201cx\u0259zin\u0259 axtar\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131xmaq\u201d kimidir. H\u0259r \u00fcsulla adenoman\u0131n yeri t\u0259sdiql\u0259ndikd\u0259n sonra c\u0259rrahi planlama daha asan v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz olur.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenomun_Elam%C9%99tl%C9%99ri_N%C9%99l%C9%99rdir\"><\/span>Paratiroid Adenomun \u018flam\u0259tl\u0259ri N\u0259l\u0259rdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid adenomu, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 y\u00fcng\u00fcl seyr ed\u0259n hallarda, b\u0259z\u0259n tamamil\u0259 \u0259lam\u0259tsiz qalaraq ill\u0259rl\u0259 s\u0259ssiz qala bil\u0259r. Rutin m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n a\u015fkar edil\u0259n y\u00fcks\u0259k kalsium, \u0259ks\u0259r hallarda bu \u201cgizli problem qayna\u011f\u0131\u201dn\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xma n\u00f6qt\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Bununla bel\u0259, kalsium s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259ldikc\u0259 v\u0259 b\u0259d\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t bu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 m\u0259ruz qald\u0131qca m\u00fcxt\u0259lif \u0259lam\u0259tl\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk a\u011fla g\u0259l\u0259n simptomlar ad\u0259t\u0259n s\u00fcm\u00fck v\u0259 \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259, s\u00fcm\u00fckl\u0259rd\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f a\u011fr\u0131, asan yorulma v\u0259 ya \u0259z\u0259l\u0259 z\u0259ifliyi kimi \u015fikay\u0259tl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259r. S\u0259b\u0259bi, PTH hormonunun s\u00fcm\u00fckl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox kalsium \u00e7\u0131xarmas\u0131d\u0131r. Uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 osteoporoza q\u0259d\u0259r ged\u0259 bil\u0259n bir m\u0259nz\u0259r\u0259 formala\u015fa bil\u0259r; bu, \u201cqar\u015f\u0131la\u015fmaq ist\u0259m\u0259diyiniz\u201d n\u00f6v probleml\u0259rd\u0259n biridir, \u00e7\u00fcnki s\u00fcm\u00fckl\u0259rd\u0259ki z\u0259d\u0259nin b\u0259rpas\u0131 \u00e7\u0259tin bir prosesdir.<\/p>\n<p>B\u00f6yr\u0259kl\u0259r d\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Art\u0131q kalsiumun sidikl\u0259 at\u0131lmas\u0131, qum v\u0259 da\u015f yaranmas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. B\u00f6yr\u0259k da\u015f\u0131 ataklar\u0131 \u015fidd\u0259tli a\u011fr\u0131lara, b\u0259z\u0259n d\u0259 sidik yollar\u0131 infeksiyalar\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik xroniki y\u00fcks\u0259k kalsium b\u00f6yr\u0259k funksiyas\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259r\u0259k uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7a bil\u0259n riskl\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259d\u0259 v\u0259 ba\u011f\u0131rsaq sistemi d\u0259 bu prosesd\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Q\u0259bizlik, i\u015ftahas\u0131zl\u0131q, \u00fcr\u0259kbulanma, h\u0259tta nadir hallarda pankreatit v\u0259 ya xora inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r. Zehni v\u0259 emosional sah\u0259d\u0259 is\u0259 \u201cunudqanl\u0131q, diqq\u0259tsizlik, \u0259hval-ruhiyy\u0259 eni\u015fi\u201d kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Y\u00fcks\u0259k kalsiumun sinir sistemi \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259siri b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 depressiv \u0259lam\u0259tl\u0259ri v\u0259 ya narahatl\u0131q hal\u0131n\u0131 art\u0131ra bil\u0259r. \u00dcr\u0259k ritmind\u0259 pozulmalar, y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq kimi \u00fcr\u0259k-damar probleml\u0259ri d\u0259 m\u0259nz\u0259r\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99sind%C9%99_C%C9%99rrahi_Seciml%C9%99r_N%C9%99l%C9%99rdir\"><\/span>Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259sind\u0259 C\u0259rrahi Se\u00e7iml\u0259r N\u0259l\u0259rdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid adenomu m\u00fcalic\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 c\u0259rrahi \u00fcsullar t\u0259\u015fkil edir. \u00c7\u00fcnki m\u00f6vcud adenomu \u00e7\u0131xarmadan, h\u0259dd\u0259n art\u0131q PTH istehsal\u0131n\u0131 tamamil\u0259 dayand\u0131rmaq ad\u0259t\u0259n m\u00fcmk\u00fcn olmur. \u018fsas prinsip, x\u0259st\u0259ni tamamil\u0259 rahatla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 qandak\u0131 kalsium balans\u0131n\u0131 yenid\u0259n normal s\u0259viyy\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259kdir.<\/p>\n<p>C\u0259rrahinin \u0259n\u0259n\u0259vi yolu, boyunda apar\u0131lan (ad\u0259t\u0259n 4\u20135 sm civar\u0131nda) bir k\u0259sikd\u0259n girib b\u00fct\u00fcn paratiroid v\u0259zil\u0259ri bir-bir ara\u015fd\u0131rmaq v\u0259 anormal olan\u0131 \u00e7\u0131xarmaqd\u0131r. Buna \u201cikit\u0259r\u0259fli boyun eksplorasiyas\u0131\u201d deyilir. Bu \u00fcsul bir ne\u00e7\u0259 adenomun v\u0259 ya geni\u015f hiperplaziyan\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011fu hallarda \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki c\u0259rrah b\u00fct\u00fcn v\u0259zil\u0259ri g\u00f6rm\u0259k v\u0259 problemli v\u0259zl\u0259rin say\u0131n\u0131 d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k imkan\u0131 qazan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn is\u0259 texnologiya v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259nin artmas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 \u201cMinimal \u0130nvaziv Paratiroidektomi (MIP)\u201d adlanan, daha ki\u00e7ik k\u0259sikl\u0259rl\u0259 apar\u0131lan h\u0259d\u0259f\u0259 y\u00f6n\u0259lik m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r populyarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259k bir v\u0259zd\u0259 adenom oldu\u011fu v\u0259 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 onun yeri d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildiyi hallarda, MIP h\u0259m estetik, h\u0259m d\u0259 x\u0259st\u0259nin rahatl\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. T\u0259xmin\u0259n 2\u20133 sm-lik bir k\u0259sikd\u0259n giril\u0259r\u0259k yaln\u0131z x\u0259st\u0259 v\u0259z \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r, dig\u0259rl\u0259rin\u0259 toxunulmur. Bununla sa\u011falma m\u00fcdd\u0259ti q\u0131sal\u0131r, \u0259m\u0259liyyatdan sonra a\u011fr\u0131 azal\u0131r v\u0259 ad\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259 eyni g\u00fcn ev\u0259 burax\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259zi x\u00fcsusi hallarda (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00e7oxlu v\u0259z x\u0259st\u0259liyi, genetik sindromlar v\u0259 ya t\u0259krarlanan x\u0259st\u0259likl\u0259r) \u201csubtotal paratiroidektomi\u201d (c\u0259mi d\u00f6rd v\u0259zin 3-n\u00fcn tam, birinin is\u0259 qism\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131) v\u0259 ya \u201ctotal paratiroidektomi\u201d (d\u00f6rd v\u0259zin ham\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 bir hiss\u0259sinin qol \u0259z\u0259l\u0259sin\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si) kimi daha ir\u0259li yana\u015fmalar t\u0259l\u0259b oluna bil\u0259r. Se\u00e7im, x\u0259st\u0259nin klinik v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 v\u0259zl\u0259rin yay\u011f\u0131n tutulub-tutulmamas\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. H\u0259r c\u0259rrahi yana\u015fman\u0131n ortaq h\u0259d\u0259fi, art\u0131q i\u015fl\u0259y\u0259n v\u0259zi v\u0259 ya v\u0259zl\u0259ri aradan qald\u0131raraq kalsium balans\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259kdir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Minimal_Invaziv_Paratiroidektomi_MIP_N%C9%99dir\"><\/span>Minimal \u0130nvaziv Paratiroidektomi (MIP) N\u0259dir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Minimal \u0130nvaziv Paratiroidektomi, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda \u201cd\u0259qiq z\u0259rb\u0259\u201d endir\u0259n bir c\u0259rrahi metoddur. \u018fm\u0259liyyatdan \u00f6nc\u0259 x\u0259st\u0259 v\u0259zin yeri tam d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edildikd\u0259 t\u0259tbiq olunur. Bu \u00fcsul \u0259n\u0259n\u0259vi boyun eksplorasiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha ki\u00e7ik k\u0259sik, daha az toxuma z\u0259d\u0259si v\u0259 daha s\u00fcr\u0259tli sa\u011falma d\u00f6vr\u00fc il\u0259 diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir. H\u0259tta eyni g\u00fcn ev\u0259 burax\u0131lma imkan\u0131 bel\u0259 var.<\/p>\n<p>MIP zaman\u0131, ad\u0259t\u0259n 2\u20133 sm-lik bir k\u0259sik vasit\u0259sil\u0259 paratiroid v\u0259z sah\u0259sin\u0259 giri\u015f olunur. Daha sonra x\u00fcsusi c\u0259rrahi al\u0259tl\u0259r v\u0259 b\u0259z\u0259n \u0259m\u0259liyyat zaman\u0131 apar\u0131lan PTH \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259ri (qan PTH n\u0259zar\u0259ti) istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k, \u201cs\u0259b\u0259bkar\u201d v\u0259z sanki bir x\u0259zin\u0259 sand\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 qiym\u0259tli da\u015f kimi tap\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Dig\u0259r v\u0259zil\u0259r\u0259 toxunulmadan proses tamamlan\u0131r, bu da normal paratiroid v\u0259zil\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini qoruyur. Bel\u0259likl\u0259 \u0259m\u0259liyyatdan sonra hipokalsemiya (a\u015fa\u011f\u0131 kalsium) riski minimuma enir.<\/p>\n<p>Bunu bir b\u0259nz\u0259tm\u0259 il\u0259 ifad\u0259 ets\u0259k, bu \u00fcsul \u201cgizli x\u0259zin\u0259ni tap\u0131b \u00e7\u0131xarma\u011fa\u201d b\u0259nz\u0259yir. X\u0259st\u0259nin b\u0259d\u0259nind\u0259 h\u0259dd\u0259n art\u0131q i\u015fl\u0259y\u0259n o t\u0259k v\u0259z aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259, orqanizm sisteml\u0259ri ad\u0259t\u0259n tez bir zamanda tarazl\u0131\u011fa qay\u0131d\u0131r. MIP estetik bax\u0131mdan da \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r\u0259 malikdir, \u00e7\u00fcnki boyunda b\u00f6y\u00fck bir \u00e7ap\u0131q \u0259v\u0259zin\u0259 xeyli ki\u00e7ik bir iz qal\u0131r. Bu, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 g\u00f6z\u0259lliy\u0259 \u00f6n\u0259m ver\u0259n v\u0259 ya sosial h\u0259yat\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u0259n izl\u0259rd\u0259n narahat olan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ancaq MIP t\u0259tbiq edil\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259st\u0259d\u0259 yaln\u0131z t\u0259k bir adenom olmas\u0131 v\u0259 h\u0259min adenoman\u0131n radioloji olaraq d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 lokalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015f\u0259rtdir. \u018fg\u0259r bir ne\u00e7\u0259 v\u0259zd\u0259 adenom m\u00f6vcuddursa v\u0259 ya \u015fi\u015fin yeri tam m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yibs\u0259, daha \u0259n\u0259n\u0259vi c\u0259rrahi \u00fcsullar g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir. Bununla bel\u0259, hallar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 t\u0259k bir v\u0259z m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn MIP tez-tez ilk se\u00e7im olaraq q\u0259bul edilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99sind%C9%99_Em%C9%99liyyatsiz_Yanasmalar_Varmi\"><\/span>Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u018fm\u0259liyyats\u0131z Yana\u015fmalar Varm\u0131?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid adenomu m\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u0259sas v\u0259 qal\u0131c\u0131 h\u0259ll ad\u0259t\u0259n c\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259dir. Ancaq \u0259m\u0259liyyata uy\u011fun olmayan v\u0259 ya c\u0259rrahiy\u0259 imkan verm\u0259y\u0259c\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 riskli x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan insanlarda \u0259m\u0259liyyats\u0131z \u00fcsullar da t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259r. Bu \u00fcsullar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di, adenomu tamamil\u0259 m\u0259hv etm\u0259kd\u0259n \u00e7ox, qandak\u0131 kalsium balans\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk olaraq, tibbi m\u00fcalic\u0259d\u0259n b\u0259hs etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bisfosfonatlar (m\u0259s\u0259l\u0259n, alendronat) v\u0259 kalsium sovrulmas\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k b\u0259zi d\u0259rmanlar (m\u0259s\u0259l\u0259n, kalsimimetikl\u0259r) burada i\u015f\u0259 yaray\u0131r. Kalsimimetikl\u0259r, paratiroid v\u0259zinin qandak\u0131 y\u00fcks\u0259lmi\u015f kalsiuma qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Bel\u0259likl\u0259 v\u0259z, \u201ckalsium art\u0131q y\u00fcks\u0259kdir, daha \u00e7ox PTH ifraz etm\u0259yim\u0259 ehtiyac yoxdur\u201d mesaj\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 hormon ifraz\u0131n\u0131 qism\u0259n azald\u0131r. Bu yolla kalsium s\u0259viyy\u0259si qism\u0259n azal\u0131r v\u0259 ya daha stabil qal\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq d\u0259rman m\u00fcalic\u0259l\u0259ri adenomu m\u0259hv etmir; yaln\u0131z \u201cziyan\u0131 n\u0259zar\u0259td\u0259\u201d saxlama\u011f\u0131 bacar\u0131r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli istifad\u0259d\u0259 is\u0259 x\u0259st\u0259nin b\u00f6yr\u0259k funksiyalar\u0131, qaraciy\u0259r fermentl\u0259ri v\u0259 \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259ti yax\u0131ndan izl\u0259nm\u0259lidir. \u00dcst\u0259lik xroniki hiperkalseminin qal\u0131c\u0131 h\u0259lli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmaq olmaz.<\/p>\n<p>B\u0259zi hallarda radiofrekans ablasiya v\u0259 ya etanol ablasyonu kimi minimal invaziv m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r d\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir. Bu texnikalarda, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda adenoma ki\u00e7ik iyn\u0259l\u0259rl\u0259 giril\u0259r\u0259k \u015fi\u015fi qism\u0259n m\u0259hv etm\u0259k h\u0259d\u0259fl\u0259nir. Yen\u0259 d\u0259 bu \u00fcsullar t\u0259cr\u00fcb\u0259li m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 v\u0259 \u00e7ox diqq\u0259tl\u0259 t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. Hans\u0131 metodun se\u00e7ilm\u0259si, x\u0259st\u0259nin \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n, adenoman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n v\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq d\u0259yi\u015fir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99sind%C9%99_Etanol_Ablasyonu_N%C9%99dir\"><\/span>Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259sind\u0259 Etanol Ablasyonu N\u0259dir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Etanol ablasyonu, \u0259m\u0259liyyatdan uzaq durmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalan v\u0259 ya \u0259lav\u0259 c\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 uy\u011fun olmayan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259, paratiroid adenomunu qism\u0259n m\u0259hv etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f bir metoddur. \u018fsas m\u0259ntiq, \u015fi\u015f toxumas\u0131na \u201cm\u0259hvedici\u201d bir madd\u0259 kimi etanol (spirt) yerid\u0259r\u0259k v\u0259zin funksiyas\u0131n\u0131 azaltmaqd\u0131r. Ultras\u0259s n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda, inc\u0259 bir iyn\u0259 il\u0259 d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 adenomun i\u00e7in\u0259 daxil olunur v\u0259 n\u0259zar\u0259tli formada etanol verilir.<\/p>\n<p>T\u0259siri, \u015fi\u015f h\u00fcceyr\u0259l\u0259rind\u0259 z\u00fclal denaturasiyas\u0131na v\u0259 damarlar\u0131n t\u0131xanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olaraq h\u00fcceyr\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc tetikl\u0259m\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r. Bir n\u00f6v \u201cz\u0259r\u0259rli otlar\u0131 yand\u0131rmaq\u201d kimidir. Otlar tamamil\u0259 yox olmasa bel\u0259, bask\u0131lan\u0131r v\u0259 onlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259si m\u0259hdudla\u015f\u0131r. Etanol ablasyonundan sonra qanda PTH v\u0259 kalsium s\u0259viyy\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 ya \u0259n az\u0131 n\u0259zar\u0259t alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Lakin h\u0259r pasient \u00fc\u00e7\u00fcn eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furdan dan\u0131\u015fmaq \u00e7\u0259tindir. B\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 ablasiya laz\u0131m g\u0259l\u0259 bil\u0259r, b\u0259zil\u0259rind\u0259 is\u0259 yan t\u0259sirl\u0259r (m\u00fcv\u0259qq\u0259ti s\u0259s d\u0259yi\u015fikliyi, boyunda a\u011fr\u0131 v\u0259 s.) ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259r.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, se\u00e7ilmi\u015f hallarda v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin icras\u0131nda t\u0259tbiq edildikd\u0259 olduqca d\u0259y\u0259rli alternativ hesab olunur. X\u00fcsus\u0259n a\u011f\u0131r \u00fcr\u0259k, a\u011fciy\u0259r probleml\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n \u0259m\u0259liyyat riski \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 ya daha \u0259vv\u0259l boyun c\u0259rrahisi ke\u00e7irmi\u015f, t\u0259krar \u0259m\u0259liyyat\u0131 qald\u0131ra bilm\u0259y\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u201cxilas edici\u201d yana\u015fma kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Bu prosedurun u\u011furu, adenomun asanl\u0131qla \u00e7at\u0131lan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n, \u015fi\u015fin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n v\u0259 x\u0259st\u0259nin \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mualic%C9%99_Olunmayan_Paratiroid_Adenomun_Riskl%C9%99ri_N%C9%99l%C9%99rdir\"><\/span>M\u00fcalic\u0259 Olunmayan Paratiroid Adenomun Riskl\u0259ri N\u0259l\u0259rdir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Paratiroid adenomu m\u00fcalic\u0259 edilm\u0259dikd\u0259, b\u0259d\u0259nd\u0259 kalsiumun y\u00fcks\u0259k qalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olaraq bir s\u0131ra arzuolunmaz t\u0259sirl\u0259r yaran\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 s\u00fcm\u00fckl\u0259r, kalsium deposu funksiyas\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259dd\u0259n art\u0131q PTH, s\u00fcm\u00fckl\u0259rd\u0259n kalsium \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r; bu proses uzun s\u00fcrd\u00fckd\u0259 s\u00fcm\u00fck s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 azal\u0131r, osteoporoz riski y\u00fcks\u0259lir v\u0259 ki\u00e7ik bir travma bel\u0259 s\u0131n\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u00f6yr\u0259kl\u0259r is\u0259 bu \u201cart\u0131q kalsium\u201d y\u00fck\u00fcn\u00fc da\u015f\u0131ma\u011fa \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir. Art\u0131q kalsiumu xaric etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n b\u00f6yr\u0259k da\u015f\u0131 formala\u015fmas\u0131 \u00e7oxal\u0131r, tez-tez da\u015f salma ataklar\u0131 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 b\u00f6yr\u0259k funksiyalar\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Xroniki b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259y\u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r bel\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259k v\u0259 damarlarda is\u0259 y\u00fcks\u0259k kalsium, damar s\u0259rtliyini (ateroskleroz) s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 v\u0259 ritm pozuntular\u0131na \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r. B\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq, \u00fcr\u0259k qapaqlar\u0131nda kire\u00e7l\u0259nm\u0259 (kalsifikasiya) kimi probleml\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259r. H\u0259zm sistemind\u0259 d\u0259, yen\u0259 y\u00fcks\u0259k kalsiumun q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259siri il\u0259 m\u0259d\u0259 xoralar\u0131, q\u0259bizlik v\u0259 ya pankreatit kimi probleml\u0259r yarana bil\u0259r.<\/p>\n<p>Sinir sistemi d\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n t\u0259sirl\u0259nir. Xroniki yor\u011funluq, unutqanl\u0131q, diqq\u0259t toplama \u00e7\u0259tinliyi, h\u0259tta b\u0259zi hallarda depressiya kimi hal d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. N\u0259zar\u0259tsiz qalan hiperkalsemiya \u201chiperkalsemik kriz\u201d adlanan t\u0259cili bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r; bu vaxt \u015f\u00fcur pozuntusu, \u015fidd\u0259tli susuzluq, \u00fcr\u0259k ritmind\u0259 ciddi probleml\u0259r v\u0259 h\u0259tta koma m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 paratiroid adenomu sad\u0259c\u0259 \u201cbalaca bir k\u00fctl\u0259\u201d olmaqdan ziyad\u0259, b\u0259d\u0259nin bir \u00e7ox sistemini domino da\u015f\u0131 kimi t\u0259sirl\u0259ndir\u0259 bil\u0259n bir pozuntudur. M\u00fcalic\u0259siz qalmas\u0131, zamanla artan v\u0259 y\u0131\u011f\u0131l\u0131b daha ciddi hala g\u0259l\u0259n probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_C%C9%99rrahisi_N%C9%99_D%C9%99r%C9%99c%C9%99d%C9%99_T%C9%99sirlidir\"><\/span>Paratiroid Adenom C\u0259rrahisi N\u0259 D\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 T\u0259sirlidir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>D\u00fczg\u00fcn diaqnoz v\u0259 yax\u015f\u0131 c\u0259rrahi planlama il\u0259 paratiroid adenomunu \u00e7\u0131xarmaq, \u0259ks\u0259r x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 problemi qal\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edir. Statistik m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, t\u0259cr\u00fcb\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlarda u\u011fur nisb\u0259ti 95%-d\u0259n yuxar\u0131d\u0131r. Y\u0259ni uy\u011fun x\u0259st\u0259d\u0259, t\u0259k bir c\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259 il\u0259 g\u0259r\u0259ksiz \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259dd\u0259n art\u0131q PTH ifraz ed\u0259n v\u0259z aradan qald\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 b\u0259d\u0259nin kalsium balans\u0131 ad\u0259t\u0259n tez bir zamanda normalla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259rrahiyy\u0259 \u00f6nc\u0259si g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259m\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf\u0131, \u0259m\u0259liyyat vaxt\u0131 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z hallarla qar\u015f\u0131la\u015fma ehtimal\u0131n\u0131 azald\u0131r. Adenomun yeri sestamibi sintaqrafiyas\u0131, ultras\u0259s v\u0259 ya 4D-CT vasit\u0259sil\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 tap\u0131la bildikd\u0259, \u0259m\u0259liyyat da bir o q\u0259d\u0259r praktik v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc olur. X\u00fcsusil\u0259 minimal invaziv \u00fcsullar say\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin sa\u011falma m\u00fcdd\u0259ti q\u0131sa olur, boyunda b\u00f6y\u00fck \u00e7ap\u0131qlar \u0259v\u0259zin\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 daha az n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpan k\u0259sil\u0259r qal\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, h\u0259r \u0259m\u0259liyyat kimi paratiroid c\u0259rrahiyy\u0259sinin d\u0259 riskl\u0259ri var: S\u0259s tell\u0259rini idar\u0259 ed\u0259n sinirin (rek\u00fcrrent laringeal sinir) z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si, m\u00fcv\u0259qq\u0259ti v\u0259 ya qal\u0131c\u0131 hipokalsemiya (\u0259m\u0259liyyatdan sonra v\u0259zil\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 yenid\u0259n uy\u011funla\u015fmas\u0131 prosesi) v\u0259 s. Ancaq bu f\u0259sadlar\u0131n tezliyi, pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin \u0259lind\u0259 olduqca a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. \u00dcst\u0259lik m\u00fcalic\u0259 olunmayan paratiroid adenomunun yarada bil\u0259c\u0259yi uzunm\u00fcdd\u0259tli probleml\u0259r (b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, ciddi osteoporoz, \u00fcr\u0259k riskl\u0259ri v\u0259 s.) n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131qda, c\u0259rrahinin q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli riskl\u0259ri \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 daha m\u0259qbuldur.<\/p>\n<p>T\u0259krarlanma (n\u00fcks) faizl\u0259ri d\u0259 xeyli a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 v\u0259zin eyni anda tutuldu\u011fu v\u0259 ya irsi sindromlar\u0131n m\u00fc\u015fayi\u0259t etdiyi hallar istisna olmaqla, t\u0259k v\u0259z adenomu \u00e7\u0131xar\u0131lan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 ad\u0259t\u0259n \u00f6m\u00fcr boyu qal\u0131c\u0131 sa\u011falma \u0259ld\u0259 edilir. \u018fm\u0259liyyatdan sonra x\u0259st\u0259l\u0259r tez-tez \u201cKalsium s\u0259viyy\u0259m normal h\u0259dd\u0259 endikd\u0259, yor\u011funlu\u011fum da yoxa \u00e7\u0131xd\u0131!\u201d kimi r\u0259yl\u0259r verirl\u0259r ki, bu da \u0259m\u0259liyyat\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259sirli oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Em%C9%99liyyati_Sonrasi_Baxim_Nec%C9%99_Olur\"><\/span>Paratiroid Adenom \u018fm\u0259liyyat\u0131 Sonras\u0131 Bax\u0131m Nec\u0259 Olur?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>U\u011furlu \u0259m\u0259liyyatdan sonra, x\u0259st\u0259l\u0259r ad\u0259t\u0259n el\u0259 h\u0259min g\u00fcn v\u0259 ya ert\u0259si g\u00fcn ev\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259 bilirl\u0259r. \u018fm\u0259liyyat\u0131n h\u0259cmi, istifad\u0259 olunan texnika v\u0259 x\u0259st\u0259nin \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259ti x\u0259st\u0259xanada qalma m\u00fcdd\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n amill\u0259rdir. Minimal \u0130nvaziv Paratiroidektomi (MIP) ke\u00e7irmi\u015f x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259, k\u0259sik \u00e7ox ki\u00e7ik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn yara bax\u0131m\u0131 daha asan olur. Yaraya t\u0259miz v\u0259 quru \u015f\u0259raitd\u0259 qulluq etm\u0259k, t\u0259yin edilmi\u015f sar\u011f\u0131 qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259k kifay\u0259tdir. Ad\u0259t\u0259n 24\u201348 saat sonra x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00e7imm\u0259sind\u0259 problem olmur.<\/p>\n<p>\u018fn vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri, \u0259m\u0259liyyatdan sonra qanda kalsium s\u0259viyy\u0259sinin q\u0259fil d\u00fc\u015fm\u0259 ehtimal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259dd\u0259n art\u0131q i\u015fl\u0259y\u0259n v\u0259z \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131qda, b\u0259d\u0259n yeni \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011funla\u015fana q\u0259d\u0259r sa\u011flam v\u0259zil\u0259r \u201cistirah\u0259t rejimind\u0259\u201d qala bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli kalsium v\u0259 D vitamini d\u0259st\u0259yi verilir. \u015e\u0259xs, \u0259ll\u0259rind\u0259 v\u0259 ya dodaq \u0259traf\u0131nda qar\u0131\u015fqa g\u0259zi\u015fm\u0259si, \u0259z\u0259l\u0259 spazmlar\u0131 kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r hiss ed\u0259rs\u0259 d\u0259rhal kalsium d\u0259st\u0259yini art\u0131rmas\u0131 laz\u0131m ola bil\u0259r. Bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m qan yoxlamalar\u0131 apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259liyyatdan sonrak\u0131 ilk h\u0259ft\u0259l\u0259rd\u0259 a\u011f\u0131r fiziki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq m\u0259sl\u0259h\u0259tdir, ancaq y\u00fcng\u00fcl g\u0259zintil\u0259r kimi g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r ad\u0259t\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nir. Boyunda v\u0259 k\u0259sik yerind\u0259 y\u00fcng\u00fcl a\u011fr\u0131lar v\u0259 ya dart\u0131lma hissi normald\u0131r, bu zamanla aradan qalx\u0131r. K\u0259sik izi d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 xeyli solur. \u018fm\u0259liyyatdan sonra s\u0259sin x\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 olmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131rsa \u00e7ox vaxt m\u00fcv\u0259qq\u0259ti xarakter da\u015f\u0131y\u0131r; s\u0259s tell\u0259rini idar\u0259 ed\u0259n sinirin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 ya \u00f6dem kimi amill\u0259rd\u0259n qaynaqlana bil\u0259r. \u018fks\u0259r insanlar bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 \u0259vv\u0259lki s\u0259s tonuna qovu\u015fur.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Mualic%C9%99si_Sonrasi_Yenid%C9%99n_Bas_Verm%C9%99_Ola_bil%C9%99rmi\"><\/span>Paratiroid Adenom M\u00fcalic\u0259si Sonras\u0131 Yenid\u0259n Ba\u015f Verm\u0259 Ola bil\u0259rmi?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>T\u0259k v\u0259zd\u0259 adenomu olub h\u0259min v\u0259z \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131qda, t\u0259krarlanma ehtimal\u0131 olduqca azd\u0131r. Ancaq tibd\u0259 \u201cs\u0131f\u0131r risk\u201d ifad\u0259si i\u015fl\u0259tm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ail\u0259vi sindromlar, \u00e7oxlu adenomu olan v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r v\u0259 ya subtotal c\u0259rrahiy\u0259 yax\u0131n m\u00fcdaxil\u0259nin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallar yenid\u0259n yaranma ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131ra bil\u0259r. El\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259z\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7an ki\u00e7ik \u0259lav\u0259 bir adenom v\u0259 ya sonradan meydana g\u0259l\u0259n yeni \u015fi\u015f ill\u0259r sonra kalsiumun yenid\u0259n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Erk\u0259n d\u00f6vrd\u0259, y\u0259ni \u0259m\u0259liyyatdan sonrak\u0131 ilk alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 kalsium d\u0259y\u0259rl\u0259ri y\u00fcks\u0259k \u00e7\u0131xarsa, buna \u201cdavaml\u0131 (qal\u0131c\u0131) hiperparatiroidi\u201d deyilir. Bu halda adenomun tam \u00e7\u0131xar\u0131lmamas\u0131, ba\u015fqa v\u0259zil\u0259rin d\u0259 problemli olmas\u0131 v\u0259 ya radioloji bax\u0131mdan t\u0259yin edil\u0259 bilm\u0259y\u0259n ektopik bir v\u0259zin m\u00f6vcudlu\u011fu kimi s\u0259b\u0259bl\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. H\u0259qiqi n\u00fcks is\u0259 \u0259m\u0259liyyatdan xeyli m\u00fcdd\u0259t sonra, normal gedi\u015f g\u00f6st\u0259rmi\u015f kalsium v\u0259 PTH d\u0259y\u0259rl\u0259rinin yenid\u0259n pozulmas\u0131 il\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0259m\u0259liyyatdan sonra kalsium v\u0259 PTH d\u0259y\u0259rl\u0259rini vaxta\u015f\u0131r\u0131 n\u0259zar\u0259t etdirm\u0259k vacibdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cBir d\u0259f\u0259 o\u011frunu tutub evd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rd\u0131n\u0131z\u201d dey\u0259k. Ancaq qap\u0131lar\u0131 he\u00e7 vaxt ba\u011flamasan\u0131z, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yenid\u0259n o\u011furluq hadis\u0259si ya\u015fana bil\u0259r. Bu \u00fczd\u0259n \u201cqap\u0131lar\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d, y\u0259ni kalsium d\u0259y\u0259rl\u0259rinin normal oldu\u011funu m\u00fcnt\u0259z\u0259m analizl\u0259rl\u0259 yoxlamaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>N\u00fcks ba\u015f verdikd\u0259, ad\u0259t\u0259n ir\u0259li ara\u015fd\u0131rmalarla hans\u0131 v\u0259zin yenid\u0259n problem yaratd\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259 ikinci c\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259 planlan\u0131r. Bu ikinci \u0259m\u0259liyyatlar daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b ola bil\u0259r v\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 apar\u0131lmas\u0131 daha t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir. Ancaq \u00fcmumi olaraq bax\u0131ld\u0131qda, \u201ct\u0259k v\u0259z-t\u0259k adenom\u201d ssenarisind\u0259 u\u011furlu bir \u0259m\u0259liyyatdan sonra x\u0259st\u0259l\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00f6m\u00fcr boyu qal\u0131c\u0131 sa\u011falma \u0259ld\u0259 edir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paratiroid_Adenom_Uzunmudd%C9%99tli_Saglamliq_Uz%C9%99rind%C9%99_Nec%C9%99_T%C9%99sir_Qoyur\"><\/span>Paratiroid Adenom Uzunm\u00fcdd\u0259tli Sa\u011flaml\u0131q \u00dcz\u0259rind\u0259 Nec\u0259 T\u0259sir Qoyur?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Vaxt\u0131nda diaqnoz qoyulub aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131qda, paratiroid adenomu \u0259ks\u0259r x\u0259st\u0259d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmur. X\u0259st\u0259 yenid\u0259n normal kalsium s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qovu\u015fur v\u0259 PTH balans\u0131 t\u0259min edilir. Bu da s\u00fcm\u00fck sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131ndan b\u00f6yr\u0259k funksiyalar\u0131na q\u0259d\u0259r orqanizmd\u0259 bir \u00e7ox sah\u0259nin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na imkan yarad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, uzun m\u00fcdd\u0259t y\u00fcks\u0259k kalsiumla ya\u015fayan insanda s\u00fcm\u00fck s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131rsa, \u0259m\u0259liyyatdan sonra s\u00fcm\u00fckd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u0259rpa m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Eyni \u015f\u0259kild\u0259 tez-tez b\u00f6yr\u0259k da\u015f\u0131 salanlarda da\u015f yaranma tezliyi azal\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin diaqnoz v\u0259 m\u00fcalic\u0259 gecikdikc\u0259, b\u0259zi z\u0259d\u0259l\u0259r geri d\u00f6nm\u0259z ola bil\u0259r. \u00c7ox uzun m\u00fcdd\u0259tli hiperkalsemiya, b\u0259zi hallarda \u00fcr\u0259k v\u0259 damar sistemind\u0259 kire\u00e7l\u0259nm\u0259ni (kalsifikasiya) d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259, xroniki b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259liyini \u015fidd\u0259tl\u0259ndir\u0259 v\u0259 ya qal\u0131c\u0131 s\u00fcm\u00fck itkil\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n erk\u0259n diaqnoz v\u0259 m\u00fcalic\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli z\u0259r\u0259rl\u0259rin minimuma endirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0259m\u0259liyyatdan sonrak\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259tind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq yax\u015f\u0131la\u015fma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. X\u0259st\u0259l\u0259r, daha \u0259vv\u0259l m\u00f6vcudlu\u011funu bel\u0259 hiss etm\u0259dikl\u0259ri \u201cdavaml\u0131 yor\u011funluq, hals\u0131zl\u0131q, emosional d\u0259yi\u015fk\u0259nlik\u201d kimi \u0259lam\u0259tl\u0259rin ortadan qalxd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259 bilirl\u0259r. B\u0259d\u0259nin \u201cs\u0259ssiz t\u0259nziml\u0259yicisi\u201d olan kalsium balans\u0131 \u00f6z \u0259vv\u0259lki hal\u0131na qay\u0131td\u0131qda, \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131q hissi v\u0259 enerji s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259lir. \u015e\u0259xs yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 daha rahat qo\u015fulur, idman v\u0259 ya g\u0259zinti zaman\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc daha g\u00fcmrah hiss ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paratiroid adenomu, boyun nahiy\u0259sind\u0259 qalxanab\u0259nz\u0259r (tiroid) v\u0259zinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 b\u0259d\u0259nin kalsium balans\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n ki\u00e7ik paratiroid v\u0259zil\u0259rd\u0259 inki\u015faf ed\u0259n xo\u015fxass\u0259li (x\u0259r\u00e7\u0259ng olmayan) bir \u015fi\u015fdir. \u018fsas\u0259n, \u201cb\u0259d\u0259nin kalsium say\u011fac\u0131\u201d kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu v\u0259zil\u0259r h\u0259ddind\u0259n art\u0131q miqdarda paratiroid hormonu (PTH) ifraz ed\u0259r\u0259k qan kalsium s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259ld\u0259 bil\u0259r. M\u00fcalic\u0259d\u0259 is\u0259 \u0259n t\u0259sirli \u00fcsul c\u0259rrahi yolla bu [&#8230;]\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4621,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-4691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zob"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4691"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4891,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4691\/revisions\/4891"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gurkanyetkin.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}